Ο Άγιος Νεκτάριος μέτρο αξιολόγησης της πορείας μας προς τη Βασιλεία του Θεού

Απρίλιος 14th, 2021 Posted by Άρθρα 0 thoughts on “Ο Άγιος Νεκτάριος μέτρο αξιολόγησης της πορείας μας προς τη Βασιλεία του Θεού”

 

Στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων για τα εκατοντάχρονα του Αγίου Νεκταρίου, πολλοί ενορίτες μου στο Ιερό προσκύνημα των Αγίων Αναργύρων, της Ιεράς Μητροπόλεως Πέτρας και Χερρονήσου, φίλοι και συνεργάτες, διερωτήθηκαν γιατί δεν έγραψα κάτι, προς τιμή του Μεγάλου και θαυματουργού Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως, προς τιμήν του «ιδικού μου Αγίου», του «αγαπημένου μου Αγίου»  ή όπως σε πολλές επίσημες προσφωνήσεις και άρθρα μου έχω δηλώσει με τόλμη και παρρησία, «πατέρα και σχολάρχη μου» στις Δημόσιες Εκκλησιαστικές Σχολές Τήνου, Χανίων, Ηρακλείου  στις οποίες δίδαξα επί  δεκαετίες, ο οποίος  αποδεδειγμένα, με συνοδεύει στις ιεραποστολικές μου δράσεις στην Ελλάδα και «επέκεινα των συνόρων», μου «εμφανίζεται» συχνά, στα ιερά προσκυνήματα στα οποία με τη χάρη και το έλεος του Τριαδικού Θεού,  «λειτουργώ»,  «με προστάτευσε, με φώτισε  και με «έσωσε κυριολεκτικά, στις αρχές του 2018, από τα χειρότερα», με βοήθησε αποδεδειγμένα, από της ηλικίας 16-17 ετών (ιεροσπουδαστικά χρόνια),  στη συνέχεια, ως φοιτητή θεολογίας στο Παρίσι, ως καθηγητή. Τέλος, με «εξέλεξε» και με «ευλόγησε» ως Σχολάρχη της Α.Ε.Σ.Κ. το καλοκαίρι του 1994, εμφανιζόταν συχνά, στην Σχολή του Ηρακλείου, επί σχολαρχίας μου, ως πολλοί μαθητές και συνεργάτες μου δύνανται να επιβεβαιώσουν το γεγονός αυτό,  με «εξέλεξε»  επίσης, στις αρχές Φεβ. 2007,  «καθιδρωμένος», μάλιστα (ως μου φανερώθηκε «κατ΄όναρ»), στη βαθμίδα του πανεπιστημιακού καθηγητή (Αναπληρωτής Καθηγητής) της Πατριαρχικής Ανωτάτης Εκκλ/κής Ακαδημίας Κρήτης.  Αποδεδειγμένα,  με διαφύλαξε εμένα προσωπικά,  την οικογένεια μου και τους στενούς επιστημονικούς μου συνεργάτες από πολλούς κινδύνους και κακοτοπιές από  τον Ιούνιο του 2017, μέχρι σήμερα.

 

Δοξάζοντας και τιμώντας, με ένα ιδιαίτερο πνευματικό τρόπο, την ιστορική αυτή επέτειο (εν σιωπή και προσευχή) και μάλιστα «κεκλεισμένων των θυρών», κάθισα και έγραψα ένα μικρό ευλαβικό αφιέρωμα στον Άγιο Νεκτάριον Πενταπόλεως, αναμιμνησκόμενος τα ιερά βιώματα και τα δάκρυα κατανύξεως, που έζησα, όταν, επί πολλούς μήνες και κυρίως  με ολονυχτίες, «συν-έγραψα» τρόπον τινα,  το γνωστό σύγγραμμα μου περί του Αγίου Νεκταρίου ως «Προστάτη των Ασθενών και των Αδυνάτων» (Άγιος Νικόλαος Λασιθίου, 2015, σύνολο σελίδων 300), με πολλή προσευχή, με ελάχιστα βοηθήματα και με την συνεχή, πιστεύω, επιστασία του Αγίου!

 

Ο Άγιος Νεκτάριος, ο Άγιος της αγάπης, της υπομονής, της συγχώρεσης και των Εκκλησιαστικών Γραμμάτων, να  χαρίζει υγεία σε όλους τους συνεργάτες μας στο Ε.Δ.Ι.Ε.Γ.Ο.Θ.Π., στην Π.Α.Ε.Α.Κ. και στους «κεκοπιακότας» για την ανάρτηση άρθρων και εισηγήσεων μου στην ιστοσελίδα του Ι.Ε.Γ.Ο.Θ.Π.-Ε.Δ.Ι.Ε.Γ.Ο.Θ.Π.,  να ευλογήσει και να φωτίσει πλουσίως, τους ευσεβείς και φιλάγιους αναγνώστες, οι οποίοι αναζητούν το «Υδωρ εκ Πέτρας» και μηνύματα «ζωής αθανάτου» στον χώρο της παρούσας ιστοσελίδας του Ιδρύματος μας.

 

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΡΟΔΟΝ ΤΟ ΑΜΑΡΑΝΤΟΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΣΕΡΓΙΟΥ ΤΟΥ ΡΑΝΤΟΝΕΖ, ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ ΚΑΙ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ ΠΕΝΤΑΠΟΛΕΩΣ

 

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΡΗΤΗΣ, ΕΟΡΤΗ ΤΟΥ ΑΚΑΘΙΣΤΟΥ 16 Απριλίου 2021

 

Ο ΙΔΡΥΤΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Ι.Ε.Γ.Ο.Θ.Π.(2008) και του Ε.Δ.Ι.Ε.Γ.Ο.Θ.Π.(2019)

 

Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Μαρνέλλος, τ. Διευθυντής- Σχολάρχης, Αναπλ. Καθηγητής της Π.Α.Ε.Α.Κ., Επισκέπτης Καθηγητής Πανεπιστημίων του Εξωτερικού

 

                                    ΕΥΛΑΒΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ, ΤΗΣ ΣΥΓΧΩΡΕΣΗΣ, ΤΗΣ ΥΠΟΜΟΝΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΘΛΙΨΕΩΝ

 

Ο ΑΓΙΟΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ  ΜΕΤΡΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΜΑΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. ΤΟ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΜΗΝΥΜΑ ΕΙΝΑΙ: «ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ» και «ΠΡΟΣΧΩΜΕΝ. ΤΑ ΑΓΙΑ ΤΟΙΣ ΑΓΙΟΙΣ»

 

ΠΡΩΤΟΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΝΕΛΛΟΥ, ΔΡΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ, τ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ, ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΚΑΙ ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ Δ.Ε. ΤΗΣ Π.Α.Ε.Α. ΚΡΗΤΗΣ

 

Την Κυριακή 08 Νοεμβρίου 2020, επέτρεψε ο Άγιος Νεκτάριος, Μητροπολίτης Πενταπόλεως, ο Θαυματουργός, «κεκλεισμένων των θυρών» του Ιερού Ναού των Αγίων Αναργύρων της πόλεως του Αγίου Νικολάου, εξαιτίας του «γενικού κλεισίματος» («απαγορευτικό»), να «συλλειτουργήσομε» «τω ιερουργούντι Κυρίω» (Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος», στο διαμορφωμένο  σε παρεκκλήσιο, με την ευλογία του Σεβασμ. Μητροπολίτου Πέτρας και Χερρονήσου κ. Γερασίμου,  Β΄ κλίτος, επ΄ονόματι των Θαυματουργών Αγίων της εποχής μας: Νεκταρίου Πενταπόλεως και Λουκά, Συμφερουπόλεως των «Αναργύρων Ιατρών».

 

Στη θεία ευχαριστία κατά τον Ιερόν Χρυσόστομον «πάρεστιν ο Χριστός και νυν, ο την τράπεζαν διακοσμήσας εκείνην». «Ουδέ γαρ άνθρωπος εστιν ο ποιών τα προκείμενα γενέσθαι σώμα και αίμα Χριστού, αλλ΄αυτός ο  σταυρωθείς υπέρ ημών Χριστός… Σχήμα πληρών έστηκεν ο ιερεύς τα ρήματα φθεγγόμενος εκείνα, η δε δύναμις και η χάρις του Θεού εστί…Τούτο μου το σώμα, φησί. Τούτο το ρήμα μεταρρυθμίζει τα προκείμενα». Ο Χριστός, «ως αξιόπιστος Αρχιερεύς» είναι πάντοτε παρών στη θεία ευχαριστία  και εισακούει εκείνους, οι οποίοι προσέρχονται σε αυτόν (Μ. Αθανάσιος). Ο ίδιος ο Χριστός στην θεία λατρεία, κατοικεί μέσα μας, μεταδίδει στον συλλειτουργούντα ιερέα το «άχραντο σώμα  Του και το τίμιο αίμα Του» και μέσω αυτού «παντί τω λαώ». Η Εκκλησία δεν είναι μια κοσμική κοινωνία «εκ του κόσμου τούτου» αλλά ιερή κοινότητα με προεκτάσεις στον «μέλλοντα αιώνα».

Κάθε χριστιανός με το βάπτισμα του γίνεται αναπόσπαστο μέλος της Εκκλησίας και συνεπώς και μέρος του πληρώματος «του τα πάντα και εν πάσι πληρουμένου». Η Εκκλησία είναι το Σώμα του Χριστού, το πλήρωμα του Χριστού (Εφ.1, 23). Με τον τρόπο ο χριστιανός αυτό φτάνει στην πληρότητα της ανθρωπίνης υπάρξεως του. Σε αυτή την «πληρότητα», την «καινότητα ζωής», μπορεί να φτάσει κάθε χριστιανός, κληρικός ή λαϊκός,  συμμετέχοντας συνειδητά, στα άγια μυστήρια της Εκκλησίας και καλλιεργώντας τις αρετές, σύμφωνα με το μέτρο της πίστεως του και την «εν χάριτι» ζωή του εντός της Εκκλησίας.

Στη θεία ευχαριστία, κατά την ιερή υπέρτατη στιγμή, μετά την μυστική προσευχή «Πρόσχες Κύριε Ιησού Χριστέ… και ελθέ εις το αγιάσαι ημάς, ο άνω τω Πατρί συγκαθήμενος και ώδε ημίν αοράτως συνών…» και μετά την προτροπή «Πρόσχωμεν», δηλαδή, «ας προσέξομε», ο λειτουργός, λαμβάνει τον άγιο Άρτο και με τα δυο του χέρια, υψώνει αυτόν και εκφωνεί  με  ευλάβεια: «Τα Άγια τοις Αγίοις» (τα Άγια είναι για τους Αγίους).

Στη θεία λειτουργία συλλειτουργούν, ο ουρανός και η γη, Άγιοι Άγγελοι, και Άγιοι Απόστολοι και Θεοφόροι Πατέρες, ενωμένοι με την «κατά τάξιν», και «κατ΄οικονομίαν» ιερωσύνη της Καινής Διαθήκης, οι πάντες  «συνδοξολογούμεν την αγαθότητα του Κυρίου και Θεού Ημών».

Πρέπει να ομολογήσομε, με ταπείνωση και συντριβή, ότι κάθε φορά που λειτουργούμε στους χώρους του Γενικού Νοσοκομείου της πόλεως του Αγίου Νικολάου Κρήτης, κοντά στον πόνο και στην αγωνία των πασχόντων, βιώνομε μεγάλη αγωνία, ώστε να μην διαταράξομε με τις «βιαστικές» τελετουργικές μας κινήσεις και τους «αμετροεπείς» βηματισμούς μας, την ουράνια συγχορδία των μουσικών ενάρθρων ήχων και βηματισμών των Αγίων που συνηχούν, στον χώρο της θείας λατρείας, στους διαδρόμους και στους θαλάμους του Νοσοκομείου. Συναισθάνομαι την ευθύνη που δεν δύναμαι να εκλεπτύνω  σε υπέρτατο βαθμό, τα αισθητήρια του σώματος και της ψυχής μου, ώστε, να είναι σε θέση η ψυχή, να αφουγκράζεται τα βήματα της παρουσίας του Κυρίου, την παρουσία των Αγίων Αναργύρων, Νεκταρίου Πενταπόλεως, Λουκά του Ιατρού και του Οσίου Εφραίμ, θαυμαστού Γέροντα του Μεραμπέλλου (+1909), ο οποίος από τις 23 Απριλίου του έτους 2014, βρίσκεται υπομονετικά και «συγχωρετικά», ανάμεσα μας.

 

Έχω τη βεβαιότητα, ότι φέτος, ανήμερα της εορτής των Ταξιαρχών, ημέρα που εκδήμησε ο Μεγάλος Άγιος των καιρών μας, ο «εξαϋλωμένος» και «πάμφτωχος» Γέροντας, στο «Αρεταίειον Νοσοκομείον» (παρέδωσε το πνεύμα του στον Πανάγιον Θεόν, το βράδυ, 8-11-1920), ότι ο Άγιος Μητροπολίτης Πενταπόλεως Νεκτάριος είναι ζωντανός, είναι διαχρονικός, είναι παρών στο ιερό βήμα του ναού των Αγίων Αναργύρων, και όχι μόνον, φορώντας την αρχιερατική του στολή,  συλλειτουργεί με τον ίδιο τον αγαπημένο του Ιησούν Χριστόν, τον σταυρωμένο και Αναστάντα εκ νεκρών, Κύριον, έτσι, όπως έπραττε πάντοτε,  ταπεινά, σεμνά, χαμηλότονα, με δάκρυα κατανύξεως, ιεροπρεπώς.

Η «σύμπτωση» των «κεκλεισμένων Ναών», κατά τις ημέρες που συμπληρώνονται τα εκατό έτη από την κοίμηση του Μεγάλου και συγχρόνου Αγίου (8-11-1920 έως 8-11-2020), όπως δείχνουν οι περιστάσεις (η διατάραξη της φυσικής ισορροπίας, οι γνωστές λοιμώξεις, η αστραπιαία μετάδοση του θανατηφόρου κορωνοϊού,  των παθογόνων μικροβίων και οι συνακόλουθες επιπλοκές που επιβαρύνουν  τον αέρα και το περιβάλλον), το συνηθισμένο  στην Ελλάδα, «ασχημο»  κλίμα  των «κοσμοπανηγύρεων» κ.α., πρέπει να είναι και αυτό, πιστεύω, μέσα στο «σχέδιο του Θεού»!

«Αποφεύγοντας», δηλαδή και ο τιμώμενος και λαοπρόβλητος Άγιος Νεκτάριος, παραμονές της εορτής Του, διακριτικά και παραπονετικά, προγραμματισθείσες, από καιρό, ιερές πανηγύρεις και «πολυθόρυβες» εκδηλώσεις, στις οποίες κυριαρχούν, πολλές φορές,  λόγοι και ομιλίες, «ο βερμπαλισμός», η αλαζονική έκφραση για να προβληθεί ο εαυτός μας, οι γνώσεις μας, η κατά κόσμον παιδεία, η επιστημοσύνη και η κομπορρημοσύνη μας, οι άδικες κριτικές… που μάλλον, δεν αρέσουν στον Άγιον.

Με όλα αυτά, τα αρνητικά για τον ορθόδοξο και θεολόγο επιστήμονα «προσόντα-ιδιότητες», πιστεύομε και ας μας συγχωρέσουν οι φιλάγιοι αναγνώστες, προβάλλονται, μερικές φορές, περισσότερο, οι Ομιλούντες, οι λεγόμενοι «διαλέκτες», «διαλεξάδες», η επιστημοσύνη και οι γνώσεις τους, το πνεύμα της εποχής μας, ο εμπαθής εαυτός μας, οι μεταπτυχιακές σπουδές μας, σε Σχολές του Εξωτερικού (πχ. τύπου Τυβίγγης). Η ιδιότυπη κριτική προσέγγιση των παραπάνω διανοούμενων,  συνειδητά ή ασυνείδητα, με τον προφορικό ή γραπτό τους λόγο, μερικές φορές, προσεγγίζοντας μνημειώδη έργα των Αγίων, ξεπερνάνε, χάρη της  αλαζονείας και καυχήσεως τους,  τα όρια της ευπρέπειας, του σεβασμού και της ιεροπρέπειας. Διότι, θεληματικά ή άθελα τους, δίδουν αφορμή, όχι μόνο στους Ετερόδοξους ή Αλλόδοξους, αλλά και σε νέους επιστήμονες (ιστορικούς, Θεολόγους και Φιλόσοφους), για να υποτιμήσουν, να αδικήσουν, να αμφισβητήσουν ενδεχομένως την «ορθοδοξία»  και το κύρος, συγχρόνων Αγίων Διδασκάλων του Ελληνικού Γένους και Συγγραφέων της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας. Να απαξιώσουν  την αγιότητα τους, κριτικάροντας πολύ εύκολα, «άκριτα», την διδασκαλία των συγκεκριμένων Αγίων, ορισμένα έργα τους ή  απόψεις τους, οι οποίες, ας μην το ξεχνάμε, εκφράστηκαν ή συνεγράφησαν με Πνεύμα Άγιον, με προσευχή, μελέτη των πηγών και βοηθημάτων παλαιότερων εποχών, κάτω από τις κανδήλες και τα κεράκια των μοναστηριών (πχ. όπως συμβαίνει με ορισμένα από τα έργα και τις διασκευές, με την «ορθοδοξοποίηση» έργων ρωμαιοκαθολικής ασκητικής γραμματείας, των λεγόμενων «Κολλυβάδων» (Φιλοκαλικό και Αναγεννητικό Κίνημα του ΙΗ΄αιώνα) και με κάποια «κριτικά σχόλια», που κάποια στιγμή, συνανατά ο αναγνώστης σε κάποια εισαγωγικά σημειώματα, επανεκδόσεων βιβλίων και μελετών του Αγίου Νεκταρίου. Ίσως, από ότι, διαισθάνομαι, φέτος, ο Άγιος και δάσκαλος και Σχολάρχης μας, Θεραπευτής των ασθενών και των αδυνάτων, να προτίμησε ένα άλλο είδος εορτασμού: Εκείνο, της αυτογνωσίας, της στροφής του χριστιανού στην νηπτική καρδιά του, στον εσώτατο θάλαμο της ψυχής, της ανακάλυψης της βασιλείας του Θεού «εντός ημών». Ίσως, ο Άγιος της ταπείνωσης, της αγάπης, της προσευχής, της άσκησης στο μυστήριο της σιωπής και της συγχώρησης, να ήθελε  να τον γιορτάσομε, εμείς οι Ορθόδοξοι Έλληνες, πιο ταπεινά και σεμνά, «εν τη σιωπή», και μάλιστα, τις ώρες που Αυτός, συνήθως, είναι απασχολημένος με την φιλανθρωπία, επισκεπτόμενος συμπαθώς, τους θλιμμένους, τους  βαρέως νοσούντας και τους θεράποντες ιατρούς και νοσηλευτές των Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων της χώρας μας.

 

Κάνοντας λόγο περί «σιωπής», διευκρινίζομε ότι: «σιωπή» δεν σημαίνει «έρημος», όπως και «έρημος» δεν σημαίνει «σιωπή». «Ο σιωπηλός άνθρωπος είναι ο θρόνος της επιγνώσεως», διδάσκει ο Όσιος Θεόδωρος Εδέσσης. «Διώχνε μακριά σου το πνεύμα της πολυλογίας» λέγει, «γιατί σε αυτή βρίσκονται φοβερότατα πάθη, το ψεύδος, η θρασύτητα, οι αστειότητες, η αισχρότητα, η μωρολογία και γενικώς «από την πολυλογία δεν θα ξεφύγεις την αμαρτία». Αλλά και λόγο θα δώσομε για κάθε λόγο ανωφελή, είπεν ο Κύριος» (Ματθ.12,36). Αν θέλομε να βαδίζομε την κατά Χριστόν φιλοσοφία (φύλαξη του νου και νήψη), δηλαδή, την οδό που οδηγεί στη Βασιλεία του Θεού (Λουκ. 17,21), χρειάζεται ακλόνητη πίστη και αγάπη στον Θεόν, εγκράτεια, άσκηση στη σιωπή, συνεχής προσευχή, αλλά και ταπείνωση. Όπου υπάρχει ταπείνωση, νήψη και προσευχή, εκεί ασφαλώς είναι ο τόπος του Θεού, δηλαδή καρδιακός ουρανός, στον τόπο αυτό κατοικεί ο Θεός (Νικοδήμου του Αγιορείτου, Φιλοκαλία, τ. Γ΄).

 

Αγαπητοί  αναγνώστες, συγχωρέσετε με, που κατά την επέτειο αυτή των εκατοντάχρονων από την «εκδημία» ή την «αποδημία» στην ουράνια πατρίδα μας,  του  Αγίου Νεκταρίου, θα πω με παρρησία ότι, σαν να μου φάνηκε αγγελικό κάλεσμα προς εμένα τον ελάχιστο ιερέα, προς τους ενορίτες μας, στο «μικρό ποίμνιο» μας, που περιβάλλει το ιερό προσκύνημα των Αγίων Αναργύρων (εννοούμε τους νοσηλευόμενους αδελφούς μας και τους εργαζόμενους στο Νοσοκομείο και προς τους εμπόρους της λαϊκής αγοράς της πόλεως μας), αυτή η μυστική γλυκύτατη φωνή, που έφτασε μέσα από τον «ενδιάθετον εν τη καρδία, λόγον», να γίνει «λόγος προφορικός» με την «ιερουργία του λόγου» στα τρίσβαθα των ακουσάντων δια του μεγαφώνου, το κήρυγμα με θέμα:  «Πρόσχωμεν. Τα Άγια τοις Αγίοις».

Βιώνοντας, με ένα ιδιαίτερο τρόπο, την Κυριακάτικη θεία λειτουργία (08-11-20), πρέπει να το ομολογήσω, ναι, βίωσα την προτροπή: «τα Άγια τοις Αγίοις» και βαθιά συγκλονίστηκα. Το αισθάνθηκα, αυτή τη φορά, ως ένα ουράνιο μήνυμα του Αγίου Νεκταρίου, ως ένα κάλεσμα προς όλους εκείνους που θέλουν να τον τιμήσουν, μαζί με εμάς, «εν τη σιωπή», με την ευκαιρία των εκατοντάχρονων  από την ιερά Του κοίμησή του, πορευόμενοι «εν καινότητι ζωής», προς τον δρόμο της αυτογνωσίας, της  μετάνοιας, της αλλαγής πλεύσης του νου και της καρδιάς, του αγιασμού και της σωτηρίας.

Ως ευκαιρία θεόσταλτη,  λόγω και της πανδημίας και του «γενικού κλεισίματος»  των Ελλήνων, στα σπίτια μας, ως λειτουργικό και ποιοτικό χρόνο για την  ανακάλυψη του εαυτού μας, των ερειπίων μέσα μας, κυρίως της εμπάθειας  μας,  της έλλειψης αληθινής και ανυπόκριτης αγάπης, πρώτιστα ημών των ιερωμένων και κατόπιν των λαϊκών, προς τους άλλους, και ως δυνατότητα προσπάθειας για ανασυγκρότηση της ορθόδοξης πνευματικής μας ζωής. Ως «χρονικό διάστημα» για περισσότερη μελέτη των θεόπνευστων Γραφών, Πατερικών κειμένων, και των βίων των Αγίων.

Ειδικότερα,  εμείς όλοι οι πιστοί, το πλήρωμα της Εκκλησίας, οι βουλόμενοι να τιμήσομε και να ευχαριστήσομε τον Άγιον Νεκτάριον, για τις ευεργεσίες Του,  ας «εκμεταλλευτούμε» ορθώς,  την περίσταση αυτή του «απαγορευτικού» της «ελεγχόμενης κυκλοφορίας των Ορθοδόξων Ελλήνων Πολιτών, λόγω της λοιμώδους νόσου) και να προχωρήσομε σε επισταμένη μελέτη των συγγραμμάτων του Αγίου, με πρώτο πνευματικό ανάγνωσμα το  σπάνιο βιβλίο Του «ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ».

 

Ζώντας και κοινωνώντας «συν πάσι τοις Αγίοις» και ειδικότερα, με την «μαρτυρική» και αγία ζωή του Αγίου Νεκταρίου, του εν Αιγίνη, και εναποθέτοντας «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ», καλούμαστε να «διευθυδρομήσομε»  το βίο και την «πολιτεία» μας, έχοντας ως πρότυπο, ως «κανόνα πίστεως» και «μέτρο αξιολόγησης» της «παράκρημνης» πορείας μας, τον Φιλοκαλικόν Άγιον, τον φωτισμένο Πατέρα και Διδάσκαλο της Οικουμένης, τον Άγιον  Νεκτάριον, τον εν Αιγίνη.

«Ιδού» λοιπόν, φίλοι αναγνώστες,  «νυν  καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού νυν ημέρα σωτηρίας» (Β΄ Κορ. 6,2) για να ανακαλύψομε με την «μέθοδο» αυτή, σιγά-σιγά, τα «μυστικά σκαλοπάτια της βασιλείας του Θεού», «εντός ημών».

 

**

Β’΄ ΜΕΡΟΣ

Ο Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως (1920-2020) «μέτρο αξιολόγησης» της  ζωής μας

 

Ο Άγιος Νεκτάριος είναι διαχρονικός. Εργάσθηκε μέσα στον κόσμο, αγάπησε τον πλησίον «ως σεαυτόν», γιατί πίστευε, ότι η αγάπη του πλησίον είναι ένδειξη της προς τον Θεόν αγάπης και το μέτρο που σταθμίζει το προσόν της προς τον Θεόν αγάπης μας:

 

«Η αγάπη προς τον πλησίον είναι ένδειξη της αγάπης μας προς τον Θεόν και το μέτρο που μετρά το μέγεθος της αγάπης μας προς τον Θεόν … Η αγάπη του πλησίον είναι προϊόν της αγάπης του Θεού. Διότι η αγάπη προς τον Θεόν, ο οποίος δεν έχει όρια, είναι απεριόριστη, επομένως τους αγκαλιάζει όλους. Αυτός που δεν αγαπά τον πλησίον του δεν έχει αγάπη χωρίς όρια, άρα δεν μπορεί να την απευθύνει στον Θεόν, διότι δεν αγαπά τον Θεόν. Αντίθετα, αυτός που αγαπά τον πλησίον του αγαπά και τον Θεόν, διότι εξωτερικεύοντας την αγάπη του σπάει τα δεσμά της φιλαυτίας και του εγωισμού και έτσι μπορεί να έχει αγάπη απεριόριστη, άξια να την απευθύνει προς τον άπειρον Θεόν … Όποιος αγαπά τον Θεόν, δεν μπορεί να μην αγαπά τον πλησίον του, διότι έχει τον Θεόν στην καρδιά του και η θεία δύναμη που κατοικεί και ενεργεί μέσα του σπάει τις αλυσίδες του εγωισμού και της φιλαυτίας και ελευθερώνει την αγάπη, η οποία πλέον προσφέρεται σε όλους. Η έλλειψη επομένως της αγάπης για τον πλησίον είναι έλλειψη της αγάπης για τον Θεό» (Αγίου Νεκταρίου, Περί των θείων Μυστηρίων).

 

Ο Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως, ζώντας και μετά θάνατο, συνεχίζει να ζει και να «ποιεί το θέλημα του ουρανίου Πατρός» ανάμεσά μας, να εργάζεται και να συνεργάζεται στην κοινωνία μαζί μας. Συνεχίζει να είναι παρών, αναχωρητής όπως τότε, και ταυτόχρονα κοινωνικός, κοντά στους αδελφούς, κοντά στα προβλήματά τους. Ο Άγιος Νεκτάριος, γράφει ο Μανώλης Μελινός: «Ούτε στην έρημο πήγε, ούτε σε στύλο ανέβηκε, αλλά μέσα στον κόσμο και στην καθημερινότητα έφθασε σε μέγιστα μέτρα αγιότητος, όπως οι μεγάλοι φωστήρες της Εκκλησίας μας. Όλη η ζωή του ήταν έργω και λόγω αδιάλειπτη δοξολογία προς τον εν Τριάδι Θεό και ανύστακτη μέριμνα πώς να ωφελήσει ηθικά την ταλαίπωρη κοινωνία. Περπατούσε στη γη, αλλά ήταν ουρανοπολίτης. Φαινόταν άνθρωπος αλλά ζούσε σαν άγγελος. Επικοινωνούσε με διαφόρους ανθρώπους, αλλά η αναφορά του ήταν αδιάκοπη στον ουρανό. Η υψηλή ιδεολογία τον συνήρπαζε και το συναίσθημα της ηθικής τελειότητος τον θέρμαινε κάνοντάς τον να βρίσκεται σε νοητό περιβάλλον γαλήνης και μακαριότητος. Ειρηνοποιός οσιότης-εμπνευσμένη από την ευαγγελική αρετή-προσανατολίζουσα σταθερά το είναι προς την ανέσπερη Βασιλεία του Θεού».

 

Ο Άγιος Γέροντας της Πάρου, Φιλόθεος Ζερβάκος, αναφέρει τα εξής για τον κορυφαίο και λαοφιλή Άγιο των καιρών μας:

 

«Αλλά και πόσην αγάπην εδείκνυε προς τον πλησίον, ιδίως προς τους πτωχούς, τους οποίους ευμενώς και ιλαρώς υπεδέχετο και έδιδεν ελεημοσύνην ουχί εκ του περισσεύματος, αλλά εκ του υστερήματος του; Πολλάκις εκενούτο το πορτοφόλιον του, έδιδε αφειδώς όλα όσα είχε και δεν εκράτει δια τον εαυτόν του ούτε οβολόν, πιστεύων ότι ο Κύριος θα τω έστελε βοήθειαν. Αι τρεις αύται αρεταί… πίστις, ταπείνωσις και αγάπη, ανέδειξαν τον Πενταπόλεως Νεκτάριον, Άγιον…».

 

Πρότυπο αναχωρητικότητας και κοινωνικότητας ο Άγιος Νεκτάριος για τον άνθρωπο της σημερινής κοινωνίας που πρέπει να έχει μέσα τον «εσωτερικευμένον μοναχισμόν», την έρημο, το απόκοσμο, το αναχωρητικό, το ασκητικό και ταυτόχρονα να είναι κοινωνικός και ειρηνοποιός.

Όλες οι θεόπνευστες διδαχές, η επιγνωσμένη αυτοθεώρηση (αυτογνωσία), η πραότητα, η άκρα ταπείνωση και η φιλανθρωπία του, καταξίωσαν στη συνείδηση του ορθοδόξου πληρώματος τον Άγιο Νεκτάριο, Θεοφόρο Πατέρα και Διδάσκαλο της Ορθόδοξης Εκκλησίας και τον ανέδειξαν στον 20ο αιώνα που έφυγε και στον αιώνα που διανύουμε: «κανόνα πίστεως και εικόνα πραότητος, εγκρατείας και αληθείας διδάσκαλον».

Κανόνας λοιπόν και κριτήριο για μας τους «αυτήκοους» και «αυτόπτες» μάρτυρες των λόγων, των έργων, της αγιότητας, και των θαυμάτων του Αγίου είναι ο Μητροπολίτης Πενταπόλεως Νεκτάριος ο Προστάτης των Θεολογικών και Εκκλησιαστικών Σχολών και Ακαδημιών,  καλός και Άγιος Ποιμένας και λειτουργός του Υψίστου, ο σοφός Διδάσκαλος και «υψιπέτης της Θεολογίας», ο βαθυστόχαστος συγγραφεύς και ποιητής ύμνων, ο «Άγιος Σχολάρχης» και Προστάτης μου στην Εκκλησιαστική Εκπαίδευση (κατά τα έτη 1963-2020), ο   Ιατρός και Θεραπευτής των Ασθενών και των Αδύνατων.

 

«Μέτρο» και «κριτήριο» η ζωντανή φωνή Του, όπως αυτή εξέρχεται δια του χρυσαυγέστατου και μελίρρυτου στόματος Του κατά τις εμφανίσεις Του ή μέσα από τα θεόπνευστα βιβλία Του, όπως είναι: το ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ, Η ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΤΟΥ, Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΤΟΥ, για τον καθένα  πιστό χριστιανό, ιερέα ή λαϊκό, για να τον ενθαρρύνει ή να τον αποθαρρύνει  από τη μετάληψη της θείας κοινωνίας, κατά την στιγμή κατά την οποία ο λειτουργός εκφωνεί το «ΠΡΟΣΧΩΜΕΝ ΤΑ ΑΓΙΑ ΤΟΙΣ ΑΓΙΟΙΣ».

Μέτρο, «ζύγι» για την «ορθοδοξία» και την «ορθοπραξία», μας, μέτρο για την «εν Χριστώ» ζωή μας, για τη συμπεριφορά μας απέναντι στον Θεόν και τον πλησίον, για τη «στάση» μας, στον «Οίκο» Κυρίου, δηλ., μέσα στη δημιουργία του Θεού. Επίσης, μέτρο για τους πνευματικούς μας αγώνες, τους οποίους συνήθως, οι περισσότεροι διεξάγομε με αμετροέπεια, με ασυνέπεια, με αυτονόμηση από τους ιερούς κανόνες και τα ιερά μυστήρια της Εκκλησίας, με αυτονόμηση ακόμα και από τον πνευματικό τον οποία ελεύθερα εμείς επιλέξαμε, πολλάκις, χωρίς την ευλογία του πνευματικού πατρός και καθοδηγητή μας, οι πλείστοι, τολμούν και μεταλαμβάνουν, ας μου επιτραπεί, παντελώς απροετοίμαστοι, αμετανόητοι, χωρίς ειλικρινή εξομολόγηση και αυτογνωσία.

Οι πλείστοι δεν διακρίνομε την ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στον «τύπο» και την «ουσία» της λατρείας, ανάμεσα στα μέσα και το σκοπό της χριστιανικής ζωής, ανάμεσα στη γνώση του εαυτού μας και τη γνώση του Θεού, ανάμεσα στην αλήθεια, την «ουσία» και το «ψεύδος», την «πλάνη» των πραγμάτων. Μέσα από το ψεύδος και την λάθος εκτίμηση των πραγμάτων, μέσα από την πλάνη και την αυτοεκτίμηση, την αυτάρκεια και αυταρέσκεια, την υπερβολική έπαρση και υπεροψία, τον εγωκεντρισμό, πως θα μπορέσει κανείς να κάνει την υπέρβαση του εαυτού του; πως θα μπορέσει να ξεπεράσει τα όρια της ατομικότητάς του; πως θα πραγματοποιήσει στην πράξη, την «αναγωγή» του προς τον Θεόν;

Έτσι, συμβάλαμε και εμείς, εκούσια ή ακούσια, συνειδητά ή ασυνείδητα, στη διαμόρφωση μιας χριστιανικής «ιδεολογίας» και μιας πολιτιστικής και λαϊκής νοοτροπίας, στα «θρησκευτικά ζητήματα», όπως μας παρουσιάζονται από τα χρόνια του Όθωνα,  τα καθιερωμένα από τους Βαυαρούς «Θρησκευτικά», με σκοπιμότητα: να μην μάθουν ποτέ τα Ελληνόπουλα την «Ορθόδοξη πίστη και ζωή». Την ιστορία, τη διδασκαλία της Αποκαλύψεως του Τριαδικού Θεού στον Κόσμο και την ακατάπαυστη παρουσία του Κ.Η.Ι.Χ., ο οποίος συνεχώς «υπάγει και έρχεται»,  στην ζωή της Εκκλησίας, δια της παρουσίας και ευλογίας των ιερέων και των Αγίων.  Έτσι,  η μαθητιώσα νεολαία, οι νέοι μας και αργότερα  γενόμενοι οικογενειάρχες ή δάσκαλοι και θεολόγοι, θα μείνουν για πολύ, προβληματισμένοι γύρω από τις αλήθειες της πίστεως μας, παθητικοί θεατές ενός άχαρου, στην πράξη, «αντι-εκκλησιαστικού» και ακαλαίσθητου τοπίου, στο οποίο ο καθένας, εντός και εκτός της Εκκλησίας, κάνει ό,τι θέλει, ό,τι νομίζει ορθό, κατά τη δική του εκτίμηση και με τον τρόπο που αυτός φρονεί, μη υπακούοντας, στην τάξη και στο «εμείς» του σώματος της Αγίας μας Εκκλησίας (Συνοδικό πολίτευμα). Ένοικοι κα θεατές του «θεάτρου του κόσμου» (Άγιος Νικόδημος), χωρίς τη σοβαρότητα και τη δυναμική που δίνει η υψηλή κλήση του ανθρώπου και η προοπτική: για να γίνει αυτός, κόσμημα, τόπος άγιος, «μεθόριον» κτιστής και άκτιστης δημιουργίας, σύνδεσμος κοινωνίας με τον Δημιουργό. Τα παραδείγματα της χρήσης των όρων «Ορθοδοξία» (ορθόδοξη σκέψη) και «Ορθόδοξη Εκκλησία», της «γαλοπούλας» των Χριστουγέννων και του εθίμου του καψίματος του «Ιούδα», τη νύχτα της Αναστάσεως που γίνονται αφορμή για να αδειάσουν, κυριολεχτικά, οι ορθόδοξοι Ναοί την ώρα της θείας Λειτουργίας, καθώς και η βαθιά πνευματική κρίση και ασυνέπεια μεταξύ «ορθοδοξίας» και «ορθοπραξίας», επιβεβαιώνουν, πιστεύομε, ως ένα βαθμό την ανάλυσή μας.

 

Την ώρα αυτή, κατά την οποία όλη η ανθρωπότητα απειλείται από την Πανδημία ή Ενδημία, (λόγω της μολυσματικής νόσου που εξαπλώθηκε παντού στην οικουμένη) και η Πατρίδα μας, ειδικότερα και από τους επεκτατικούς σχεδιασμούς, την επεκτατική πολιτική του υποψήφιου «Χαλίφη» της γειτονικής εξ ανατολών, χώρας, εμείς οι φιλόσιοι και φιλάγιοι «Αγιονεκταρίτες» Έλληνες, έχομε ανάγκη από την «Ενδημία», την «Επιδημία», την ζωογόνα πνοή, την παρουσία, την παραμονή, την θεραπευτική και αγιαστική παρουσία του Αγίου Πνεύματος  στον τόπο στον οποίο εμείς, ως «ευλογημένος λαός του Θεού» «ενοικούμεν» ή «παροικούμεν». «Εν τω συμπληρούσθαι την ημέραν της πεντηκοστής  ήσαν άπαντες ομοθυμαδόν επί το αυτό» δηλ. στο «υπερώον», με άλλα λόγια «στην σύναξη της εκκλησίας». «Και εγένετο άφνω εκ του ουρανού ήχος ώσπερ φερομένης πνοής βιαίας, και επλήρωσεν όλον τον οίκον ού ήσαν καθήμενοι» (Πράξεις 2,1-2).

 

Την δύσκολη αυτή ώρα, που ετοιμαζόμασταν εμείς μοι Ορθόδοξοι Έλληνες να γιορτάσομε πανηγυρικώς, τα εκατοντάχρονα από την εκδημία του Αγίου Νεκταρίου (1920-2020), ο Άγιος των καιρών μας, ο Ιατρός ψυχών και σωμάτων, «ίσταται, ως ο φιλόστοργος Πατήρ, απαθώς, εν μέσω ημών, των εμπαθών και μολυσμένων από τα παθογόνα μικρόβια των «εξελιγμένων» (όπως είπε προς εμένα, ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΪΣΙΟΣ O AΓΙΟΡΕΙΤΗΣ, στο Κελίον Του «Παναγούδα», τον Ιούλιο του 1993), των εξελιγμένων και ρυπογόνων αμαρτιών μας», «εισέρχεται» και «εξέρχεται» συνεχώς, «εν τη σιωπή», δια των «κεκλεισμένων θυρών των κατά τόπους εκκλησιών» της Ελλάδας και δια της πύλης των «κεκλεισμένων καρδιών» των πασχόντων και αδυνάτων στην πίστη, ανθρώπων. Ναι, ακούμε και πάλι, την μυστική του φωνή να μας ψελλίζει μυστικώς στην καρδιά μας, «Λόγον Παρακλήσεως», Αγάπης και «διευθυδρόμησης» των ορίων της αλήθειας στο δίπτυχο Επιστήμη και Πίστη :

 

 Ας ακούσομε για λίγο, τη φωνή του Σοφού Πατρός και Διδασκάλου, όπως η ταπεινότητα μου αξιώθηκε υψίστης τιμής και ευλογίας και την άκουσε, δυο φορές, σε μια δύσκολη στιγμή ανεξήγητης δυσφορίας (μεγάλος πειρασμός), που ένιωσα, κατά τις νυκτερινές ώρες,  στον ενδέκατο όροφο ενός κεντρικού ξενοδοχείου στην Πανεπιστημιούπολη του Νοβοσιμπίρσκ, τον Μάιο του 2013, την «γαλακτομελίρρυτη» φωνή του Αγίου Νεκταρίου, ο οποίος μου απάντησε στην επίμονη προσευχή μου, και με συμβούλεψε, για να αναβάλλω το δεύτερο ταξίδι μου, με προορισμό την μεγαλούπολη της Σαμάρας, το οποίο «θα είχε συνέπειες στην υγεία μου…» και να επιστρέψω σύντομα, στην Ελλάδα. Επίσης, με συμβούλεψε, για να μεταβώ, μόλις επιστρέψω στην Αθήνα, στην Αίγινα, όπου θα με περίμενε στο σπίτι Του, μετά της πρεσβυτέρας  μου Μαρίας, ταξίδι, το οποίο και έγινε, στις αρχές Ιουνίου 2013.

 

Ο Άγιος Νεκτάριος, ο Άγιος της πίστεως, της υπομονής και της αγάπης, ο οποίος συνειδητοποίησε σε μεγάλο βαθμό τι σημαίνουν  οι λειτουργικές εκφράσεις: το «Πρόσχωμεν. Τα Άγια τοις Αγίοις», το «Άνω σχώμεν τον νουν και την καρδίαν», το «Αγαπήσωμεν αλλήλους, ίνα εν ομονοία ομολογήσωμεν», τον «Πατέρα, Υιόν και Άγιον Πνεύμα» ως «Τριάδα ομοούσιον και αχώριστον»…»  κάνει λόγο συχνά, στα θεόπνευστα κείμενα του, για «αποπλάνηση, για άγνοια, για αβουλία, ασυνεσία, για αλαζονεία και συμφέρον»:

Διδάσκει τα εξής:

 

α) Η «επιστήμη άνευ της εαυτού επιγνώσεως» λέγει, «αποπλανά τον ερευνητήν των υπερφυσικών αληθειών και άγει πόρρω αυτών».

Αποπλανούν, απομακρύνουν από τον Θεόν και δημιουργούν μεγάλα κακά, κάποια άλλα νοσογόνα πάθη, η άγνοια της «αλήθειας και της ουσίας» των πραγμάτων, και των θείων ενεργειών του Αγίου Πνεύματος.

 

β) Η «άγνοια της αληθούς των πραγμάτων φύσεως, των τε θείων και ανθρωπίνων μυρία συνεπάγεται δεινά. Δεινόν όντως η άγνοια και πολλών κακών αιτία τοις ανθρώποις γίγνεται. Αύτη υπό της φιλαυτίας παρακρουομένη, της ανίλεω ταύτης και ασπόνδου εχθράς του ανθρώπου και μάλιστα των νέων, των εξ απειρίας ευκόλως απατωμένων, εμβάλλει αυτούς εις ανήκεστα κακά.

Αύτη γεννά την οίησιν, τον τύφον και την αλαζονείαν, εξ ών η ιδιόβουλος γεννάται ενέργεια, ο εγωισμός και το προσωπικόν συμφέρον…  » (ΑΓΙΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ, ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ).

 

Ο μελίρρυτος ποταμός της σοφίας, Άγιος Νεκτάριος, Δ/ντής της Ριζαρείου Σχολής, καταξιώθηκε στη συνείδηση του ορθοδόξου πληρώματος, ιδιαίτερα στο χώρο των Θεολογικών Γραμμάτων, ως μέγας της Οικουμένης Διδάσκαλος, προστάτης των Γραμμάτων και της Ιεράς Παιδείας, κηδεμόνας και πνευματικός πατέρας των ιεροσπουδαστών και ευρύτερα της σπουδαζούσης νεολαίας. «…Με τα μελίρρυτα συγγράμματά του, στα οποία «ενυπάρχει το ανεπίληπτον και ορθότατον πνεύμα της ευαγγελικής διδασκαλίας και τελειοποιού γνώσεως…θα καταρδεύει και στον αιώνα που ζούμε, την πνευματική της εποχής ξηρασία…» (ΠΡΩΤ/ΡΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΖΗΣΗ, Η ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΔΑΝΙΗΛ ΚΑΤΟΥΝΑΚΙΩΤΗ).

 

Με τις σοφές του Διδαχές, τις ιατρικού και πνευματικού χαρακτήρα συμβουλές, τις ψυχολογικές και πνευματικές του αναλύσεις, αναδεικνύεται επίσης, άριστος Διδάσκαλος και αληθινός «Ψυχολόγος», δηλ. «Ανατόμος της ψυχής», και «Θεραπευτής» των νοσογόνων παθών, όπως, λ.χ., είναι ο εγωισμός, η οίηση, η αλαζονεία, η ζήλεια, ο φθόνος, η οργή, το μίσος, η μνησικακία, η «φιλαυτία» η οποία «εξάπτει τα ψυχικά πάθη» ιδιαίτερα του νέου ανθρώπου. «Η άγνοια είναι η αιτία πολλών κακών», είπε ο Άγιος. «Αυτή ξεγελιέται από τη φιλαυτία και οδηγεί, ιδιαίτερα τους νέους που έχουν την απειρία, σε αθεράπευτα κακά.

 

Ιδιαιτέρως, με το σύγγραμμά του «Γνώθι σαυτόν», ο Άγιος των καιρών μας, προσφέρει σε όλους μας, τις διεξόδους και τις λύσεις που χρειάζονται, για την επίτευξη του στόχου να γνωρίσομε τον εαυτό μας, και παράλληλα, τα καθήκοντά μας προς τον Θεόν και το συνάνθρωπο. Όπως γράφει ο Ιερός συγγραφεύς στον πρόλογο του ως άνω βιβλίου του:

 

«Η επίγνωσις εαυτού είναι η πρωτίστη τω ανθρώπω υποχρέωσις… (Ο άνθρωπος) ίνα αποβή ομοίωμα θείον, αγαθός και μακάριος, και ίνα εποικοινωνή τω Θεώ, οφείλει πρωτίστως ίνα επιγνώ εαυτόν. Άνευ της εαυτού επιγνώσεως πλανάται εν ταις σκέψεσιν αυτού, κατακυριεύεται υπό ποικίλων παθών, τυραννείται υπό σφοδρών επιθυμιών, τυρβάζει περί πολλά και μάταια και διανύει βίον ανώμαλον, άτακτον και πολυπράγμονα, σφαλλόμενος εν πάσι, παραπαίων εν τη οδώ, κλονούμενος εν εκάστω βήματι, και προσκόπτει και πίπτει και συντρίβεται. Ποτίζει αυτός εαυτόν καθ΄εκάστην πόματα θλίψεως και πικρίας, πληροί την καρδίαν του οδύνης και ζη βίον αβίωτον».

 

Πόσον είναι αληθινές και αποκαλυπτικές για την εποχή μας αυτές οι απόψεις για τον 21ο αιώνα, το φανερώνουν τα γεγονότα και η επικρατούσα «κατάσταση» γύρω μας, η ποικιλόμορφη πνευματική, οικονομική και κοινωνική κρίση σε διεθνές επίπεδο και στην ελληνική κοινωνία. Κυρίως, το εκφράζουν τα «μύρια δεινά», οι μεταπτώσεις, οι κατολισθήσεις, το θρόισμα των ερειπίων μέσα στο «κατάστημα της ψυχής», στα βάθη της ύπαρξής μας (Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης) και παράλληλα, οι  μολυσματικές ασθένειες και οι ρυπογόνες ουσίες και μοι θεομηνίες που ανατρέπουν την φυσική και κοινωνική ισορροπία.

 

Αγαπητοί φιλάγιοι αναγνώστες του παρόντος αφιερώματος μας προς τον Άγιον του εικοστού και του εικοστού πρώτου αιώνα, Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως.

 

Διανύοντας από την ημέραν της Πεντηκοστής την «τρίτη και αιώνιον περίοδον της Εκκλησίας» και συμπνιγόμενοι «εις τα ακάνθας», «εις τα παντός είδους καυσαέρια» και «εις την αναμενομένην ξηρασίαν του ανατέλλοντος αιώνα», διδάσκει ο Άγιος Νεκτάριος, οφείλομε να γνωρίσομε σε βάθος τον εαυτό μας.

 

«Το να γνωρίζει κανείς τον εαυτό του είναι η πρώτιστη υποχρέωση του ανθρώπου. Ο άνθρωπος για να γίνει καθ’ ομοίωσιν Θεού, αγαθός και μακάριος, και για να επικοινωνεί με τον Θεόν, πρέπει πρώτα από όλα να γνωρίσει τον εαυτό του. Χωρίς την επίγνωση του εαυτού του ο άνθρωπος μπερδεύεται και χάνεται στις σκέψεις του, κατακυριεύεται από ποικίλα πάθη, τυραννιέται από σφοδρές επιθυμίες, σπαταλάει τον καιρό του ασχολούμενος με πολλά και μάταια και περνάει μια ζωή ανώμαλη, άτακτη και άσκοπα πολυάσχολη, κάνοντας λάθος επιλογές σε όλα τα ζητήματα, παραπατώντας διαρκώς στην πορεία του, κλονιζόμενος σε κάθε βήμα του, και τελικά σκοντάφτει, πέφτει και συντρίβεται. Ποτίζει ο ίδιος τον εαυτό του καθημερινά με πικρό ποτήρι θλίψης και δυστυχίας, γεμίζει την καρδιά του με πόνο και ζει ένα βίο αβίωτο».

 

Είναι απόλυτη ανάγκη το έργο αυτό της αυτοκριτικής, της αυτογνωσίας. Της ακριβούς κατανοήσεως του εαυτού μας. Χωρίς αυτή, δεν μπορούμε να φτάσομε στο θείο, να κατανοήσομε την έννοια του Θεού. Ο Μέγας Βασίλειος γνωματεύει, λέγοντας:

«Η ακριβής σεαυτού κατανόησις αυτάρκη σοι παρέχει την χειραγωγίαν προς την έννοιαν του Θεού».

 

Αυτός που γνωρίζει καλά τον εαυτό του, και χειραφετείται προς την έννοια Θεός, η ευσέβεια γίνεται η αρχή αισθήσεως. Αυτό λέγει και ο Απόστολος Παύλος, στην Α΄ προς Τιμόθεον Επιστολή του:

«Η ευσέβεια προς πάντα εστίν ωφέλιμος επαγγελίαν έχουσα ζωής της νυν και της μελλούσης».

«Η πνευματική άσκηση της ευσέβειας είναι ωφέλιμη και στο σώμα και στην ψυχή πάντοτε, γιατί η ευσέβεια υπόσχεται αμοιβές και στην παρούσα και στη μέλλουσα ζωή».

 

Χωρίς την επίγνωση του εαυτού μας, δεν μπορούμε να κατανοήσομε «την φύσιν των όντων και ως αυτά καθ΄εαυτά έχουσι και αποβή εικών και ομοίωμα Θεού».  Δεν μπορούμε να εφαρμόσομε σωστά τη μέθοδο της ετεροπαρατηρησίας. Δεν μπορούμε να γνωρίσομε τους άλλους και να εκτιμήσομε τα πρόσωπα, τα γεγονότα και τα πράγματα γύρω μας:

 

«Ο επιγνούς εαυτόν επιγινώσκει τα προς εαυτόν, τα προς τον πλησίον και τα προς τον Θεόν καθήκοντα, και κατανοεί ότι ευσέβεια, δικαιοσύνη, αλήθεια και επιστήμη δέον εστί να ώσιν αυτώ τα μόνα προσφιλή και επιπόθητα αγαθά και προς ταύτα ως προς λυδίαν λίθον να δοκιμάζη πάσας τας ηθικάς και θρησκευτικάς αυτού πράξεις».

 

Εάν το «επιγνώναι ημάς αυτούς είναι χαλεπόν λίαν», πόσο δυσκολώτερο είναι το έργο να γνωρίσομε τον άλλο. Πολύ δε περισσότερο δε μπορούμε να γνωρίσομε τον Θεόν, να εννοήσομε και να κατανοήσομε τη βασιλεία του.

Ο Άγιος μας ψυχογραφεί με τούτα τα λόγια:

 

 

«Όποιος αγνοεί τον εαυτό του, αγνοεί και τον Θεόν. Όποιος δε αγνοεί τον Θεόν, αγνοεί πλήρως την αλήθεια και την φύση των πραγμάτων, γι’ αυτό βαδίζει τον δρόμο της ζωής του σαν οδοιπόρος χαμένος στην έρημο. Όποιος αγνοεί τον εαυτό του υπερηφανεύεται, ασχημονεί και ασεβεί προς τον Θεόν … Όποιος αγνοεί τον εαυτό του αμαρτάνει διαρκώς απέναντι στον Θεό και απομακρύνεται σταθερά ολοένα και περισσότερο από Αυτόν …».

«Το να έχουμε επίγνωση του ίδιου μας του εαυτού είναι εξαιρετικά δύσκολο και απαιτεί ιδιαίτερη φροντίδα και πολλή επιμέλεια» (ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ).

 

Κύριος σκοπός του έργου του Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως, του κορυφαίου και λαοφιλή Αγίου του «αιώνα που έφυγε και του αιώνα που διανύουμε» με τη χάρη και το έλεος του Πανάγιου Θεού, ήταν και είναι:

 

 

«Η ενίσχυση της πίστης των χριστιανών, ώστε να γίνουν σταθεροί και αμετακίνητοι στην πίστη και ακολουθώντας το Ευαγγέλιο του Χριστού και αγωνιζόμενοι σύμφωνα με την διδασκαλία του Ευαγγελίου, χωρίς σε τίποτα να πτοούνται από τις αντίπαλες δυνάμεις, να ζήσουν με σωφροσύνη, δικαιοσύνη και ευσέβεια στην παρούσα ζωή, έχοντας στραμμένη την ελπίδα τους στην δευτέρα έλευση του μεγάλου Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, ο οποίος θυσίασε τον Εαυτό Του για να μας σώσει και να μας καθαρίσει από κάθε αμαρτία, ώστε να γίνουμε ο αγαπημένος Του λαός και να αφιερωθούμε με ζήλο στην επιτέλεση καλών έργων σύμφωνα με το άγιο θέλημά Του». «Η πίστη στον Χριστό είναι φωτεινή, διότι παρέχει άφθονα τους καρπούς του Αγίου Πνεύματος».

«Την φωτεινότητα της χριστιανικής πίστεως μαρτυρεί η αφθονία των καρπών της χάριτος του Αγίου Πνεύματος, οι οποίοι προσφέρονται πλουσιοπάροχα σε όσους πιστεύουν στον Χριστό. Αυτό το θαυμαστό δώρο είναι η μεγαλύτερη απόδειξη της φωτεινότητας της χριστιανικής πίστης. Η εικόνα του ενάρετου ανθρώπου δείχνει το πόσο φωτεινή είναι η πίστη του και ο ενάρετος χριστιανικός βίος μαρτυρεί την δύναμη και την καθαρότητα της χριστιανικής πίστης …».

 

«Ο βίος άπας είναι ποίησις, διότι ευρίσκεται εν αρμονία προς την περιβάλλουσαν αυτόν ποίησιν. Ζή επί της γης, αλλά το πολίτευμα αυτού είναι ανόμοιον προς το των κατοίκων αυτής. Άφροντις περί των μεριμνών της αύριον, μόνον έχει μέλημα, μόνην φροντίδα το μη απολέσαι τον χρόνον της ημέρας. Πάσα η μέριμνα αυτού στρέφεται περί την πλήρωσιν του θείου νόμου, περί την εκτέλεσιν του αγαθού…». Η κοινωνία των ανθρώπων είναι δι΄αυτόν,  «κοινωνία αδελφών ομαιμόνων» (ρέει το ίδιο αίμα στις φλέγες των αδελφών)..

«Χαίρει εν ταις ευτυχίαις αυτών και λυπείται εν ταις δυστυχίαις. Και συνεπώς όλην την ημέρα ελεεί και δανείζει και η δικαιοσύνη μένει εις τον αιώνα. Η καρδία του ετοίμη ελπίζειν επί Κύριον, η δε ψυχή αυτού, πέποιθεν επί τον Θεόν..». «Εις Χριστόν πίστις είναι φωτεινή και φωτιστική, διότι πληροφορεί τον νουν και πείθει την καρδίαν και η εικών του ενωτισθέντος της φωνής του Θεού εναρέτου χριστιανού» (ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ)].

 

Με απλά λόγια: «Ολόκληρη η ζωή του ανθρώπου είναι ποίηση, διότι βρίσκεται σε αρμονία με την ποίηση που τον περιβάλλει. Ο ενάρετος άνθρωπος ζει πάνω στη γη, αλλά ο τρόπος ζωής του δεν μοιάζει με αυτόν των άλλων ανθρώπων. Δεν διακατέχεται από αγωνία για το μέλλον, αλλά μόνο μέλημα και μόνη φροντίδα του έχει την κατά Θεόν αξιοποίηση του χρόνου της κάθε ημέρας της ζωής του. Όλη η φροντίδα του στρέφεται στην εκπλήρωση του θελήματος του Θεού, στην επιτέλεση του καλού. Η κοινωνία των ανθρώπων είναι για τον χριστιανό κοινωνία όμαιμων αδελφών».

«Ο χριστιανός χαίρεται με την χαρά των συνανθρώπων του και λυπάται με τις λύπες τους. Με λίγα λόγια ο πιστός άνθρωπος όλη την ημέρα ελεεί και βοηθά τους άλλους. Και η αρετή από τις αγαθοεργίες του μένει για πάντα. Στην καρδιά του είναι πάντοτε ζωντανή η ελπίδα προς τον Κύριο και η ψυχή του έχει πεποίθηση στον Θεόν …».

 

Η πίστη στον Κύριον Ημών Ιησούν Χριστόν είναι φωτεινή και φωτίζει τους ανθρώπους. Το παράδειγμα του ενάρετου χριστιανού που εφαρμόζει το θέλημα του Θεού φωτίζει το νου και πείθει την καρδιά των ανθρώπων.

 

ΠΡΩΤΟΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΑΡΝΕΛΛΟΣ

 

 

*Έγραψα στο παρεκκλήσιο της Αγίας Σκέπης, Αγίων Νικολάου και Νεκταρίου, της «κατ΄οίκον» εκκλησίας, κατά το τριήμερο των σεμνών λειτουργικών εκδηλώσεων που διοργάνωσε, το Ε.Δ.Ι.Ε.Γ.Ο.Θ.Π., «κεκλεισμένων των θυρών» 06-09 Νοεμβρίου 2020

Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Μαρνέλλος, με την ευλογία του Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως, συγγραφεύς του βιβλίου: Ο ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΣ ΑΓΙΟΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΩΝ ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ, ΙΑΤΡΟΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΔΥΝΑΤΩΝ, Εκδ. Ι.Ε.Γ.Ο.Θ.Π., Άγιος Νικόλαος 2015.